Giá xăng dầu: người dân bị 'bịt mắt'?

Không chỉ người dân, sự khập khiễng giữa giá xăng thế giới và giá xăng nội địa đã khiến nhiều chuyên gia trong nhiều lĩnh vực phải lên tiếng.

Thống lĩnh thị trường không được định giá

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam bức xúc, các DN kinh doanh xăng dầu đầu mối phải thực hiện theo đúng nghị định của Chính phủ, nếu xăng dầu thế giới giảm giá liên tiếp trong 10 ngày thì phải giảm giá xăng bán lẻ để củng cố lòng tin của người tiêu dùng.

Giá xăng thế giới giảm nhưng người tiêu dùng trong nước vẫn phải mua xăng giá cao.

Nếu có thể giảm mà chưa giảm thì cơ quan giám sát liên ngành tài chính - công thương cần có chỉ đạo.

Hiện tại, giá cơ sở mà Petrolimex - Tổng công ty xăng dầu Việt Nam công bố còn rất mù mờ và khó tin. Có hai ẩn số rất khó xác định đó là cước vận chuyển từ Singapore về Việt Nam và phí bảo hiểm xăng dầu.

Đó là hai ẩn số thường xuyên biến động, nếu không có cơ quan quản lý giám sát thì không thể biết được mức giá DN công bố là chính xác hay không. Vì vậy, theo ông Hùng cơ quan quản lý là Cục Quản lý giá Bộ Tài chính chịu trách nhiệm giám sát chứ không nên để các DN xăng dầu vừa thống lĩnh thị trường, vừa độc quyền công bố giá.

Theo PGS-TS Ngô Trí Long, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, các DN kinh doanh xăng dầu thống lĩnh thị trường lại là người quyết định giá thì sẽ nảy sinh bất hợp lý về giá xăng cho người tiêu dùng.

Bởi trong kinh doanh, DN luôn luôn vì lợi nhuận. Cho nên việc DN lúc nào cũng báo lỗ là điều dễ hiểu. Vấn đề là ai sẽ kiểm tra và minh chứng mức giá mà DN công bố. Hiện tại, chỉ có một minh chứng duy nhất, đó là việc cơ quan kiểm toán công bố giai đoạn kiểm toán 2006 - 2008, Tổng công ty xăng dầu là một trong 6 tập đoàn, tổng công ty có lãi nhiều nhất.

Tuy nhiên, kể từ khi chuyển đổi cơ chế, DN tự quyết định giá, kiểm toán cũng chưa thể thực hiện vì chưa đến kỳ kiểm toán. Và cũng từ khi được tự quyết định giá, chưa bao giờ thấy DN báo lãi, chỉ khi có áp lực từ xã hội, từ phía các cơ quan chức năng gây áp lực mạnh thì DN mới chịu giảm giá.

"Theo tôi phải có cơ quan kiểm toán độc lập, cơ quan kiểm soát chi phí để kiểm chứng lại mức giá cơ sở do DN công bố. Không ở đâu có chuyện giá thế giới vừa tăng một chút thì giá trong nước đã tăng liên tục, tăng bất chấp mọi thứ. Trong khi đó, khi giá thế giới giảm, giảm liên tục trong 2 tuần vừa qua, mà DN vẫn cứ báo lỗ nặng. Đặc biệt, phải thay đổi cơ chế. Nếu DN vẫn thống lĩnh thị trường thì không cho định giá. Nhà nước vẫn phải định giá. Hoặc cơ quan chức năng nhà nước phải thực sự có đủ quyền lực và năng lực để giám sát được việc này". ông Long nói.

Thiếu minh bạch

Trao đổi với PV Thanh Niên, tiến sĩ Nguyễn Mộng Hùng - Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TP.HCM, bức xúc: “Đại diện các cơ quan quản lý nhà nước nói với giá xăng dầu hiện nay các DN lỗ không đáng kể. Trong khi đó, các DN nhập khẩu xăng dầu lại bảo... chờ có lãi giá mới giảm. Nói như vậy thì người tiêu dùng không thể chấp nhận được. Lý do là lâu nay các DN xăng dầu được 2 ưu tiên: được giảm 3% thuế nhập khẩu xăng dầu và được hưởng lợi từ quỹ bình ổn giá xăng. Vì vậy theo tôi, các DN xăng dầu phải san sẻ bớt gánh nặng với người tiêu dùng”. Theo ông Nguyễn Mộng Hùng, Cục Quản lý cạnh tranh - Bộ Công thương phải thực hiện chức năng kiểm tra vấn đề này.

Ông Lê Huy Thảo - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Dòng Sông Xanh (Greenlines, vận tải hành khách bằng tàu cánh ngầm) khẳng định, chuyện các DN xăng dầu báo lỗ để không chịu giảm giá xăng dầu dù giá thế giới đã giảm mạnh là hết sức vô lý.

“Theo tôi đây là biểu hiện của lợi ích nhóm và hoàn toàn không minh bạch. Hiện công ty chúng tôi mỗi tháng tốn chi phí trên 3 tỉ đồng để đổ dầu cho tàu chạy. Chỉ cần giá dầu giảm 5% như xu hướng giá của thế giới thì chúng tôi đã tiết kiệm được 150 triệu đồng/tháng”.

"Ngay cả ở Mỹ, dù mức lương cao hơn rất nhiều chúng ta nhưng giá xăng dầu rẻ hơn” - ông Thảo (một tiến sĩ Toán, đã chuyển sang làm kinh doanh) bày tỏ nỗi bức xúc.